ગોધરા,(પંચમહાલ) નવાઝ શેખ :-
અલ્લાહાબાદ: દિલ્હી યુનિવર્સિટીની વિદ્યાર્થીની અને સામાજિક કાર્યકર્તા આકૃતિ ચૌધરી પર ગૌતમબુદ્ધ નગર પ્રશાસન દ્વારા લગાવવામાં આવેલા રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કાનૂન (NSA)ને અલ્લાહાબાદ હાઇકોર્ટે ગેરકાયદે ઠેરવીને રદ કરી દીધો છે. કોર્ટે આકૃતિ ચૌધરીને ₹5 લાખનું વળતર ચૂકવવાનો આદેશ પણ કર્યો છે.
આ કેસમાં મહત્વની બાબત એ છે કે કોર્ટે વળતરની રકમ સરકારી તિજોરીમાંથી નહીં, પરંતુ ગૌતમબુદ્ધ નગરના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ (DM)ના વ્યક્તિગત પગારમાંથી કાપીને ચૂકવવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. કોઈ જવાબદાર અધિકારીના વ્યક્તિગત પગારમાંથી વળતર ચૂકવવાનો આ પ્રકારનો આદેશ ખૂબ જ દુર્લભ કિસ્સાઓમાં જોવા મળે છે.
શ્રમિક આંદોલન દરમિયાન હિંસા ભડકાવવાનો આરોપ
આ મામલો નોઈડા-ગ્રેટર નોઈડા વિસ્તારમાં એપ્રિલ 2026 દરમિયાન થયેલા શ્રમિક આંદોલન સાથે જોડાયેલો છે. શ્રમિકો વેતન વધારા સહિતની વિવિધ માંગણીઓને લઈને વિરોધ કરી રહ્યા હતા. આ દરમિયાન હિંસા અને આગ લગાડવાની ઘટનાઓ બની હતી.
પોલીસે આકૃતિ ચૌધરી પર શ્રમિકોને ઉશ્કેરવા અને વાતાવરણ બગાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવવાનો આરોપ મૂક્યો હતો. આ આરોપોના આધારે તેના પર NSA લગાવવામાં આવ્યો હતો.
આકૃતિ ચૌધરીએ પોતાની ધરપકડ અને NSA હેઠળની કાર્યવાહી સામે હેબિયસ કોર્પસ (Habeas Corpus) અરજી હાઇકોર્ટમાં દાખલ કરી હતી.
કોર્ટે સરકાર અને પોલીસ પાસે પુરાવા માગ્યા
કેસની સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ અતુલ શ્રીધરન અને જસ્ટિસ અચલ સચદેવની બેન્ચે રાજ્ય સરકાર અને પોલીસ પ્રશાસનને આકરા સવાલો કર્યા હતા.
કોર્ટે પૂછ્યું હતું કે આકૃતિ વિરુદ્ધ NSA લગાવવા માટે કયા નક્કર પુરાવા ઉપલબ્ધ છે? અદાલતે કથિત ભડકાઉ વીડિયો, વોટ્સએપ ચેટ અને અન્ય સામગ્રી પણ રજૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
સાથે જ ધરપકડ પહેલાં કાયદાકીય નોટિસ અને યોગ્ય પ્રક્રિયા અપનાવવામાં આવી હતી કે નહીં, તે અંગે પણ કોર્ટે માહિતી માગી હતી.
કોર્ટની ટિપ્પણી: કેસ ‘રચાયેલી વાર્તા’ પર આધારિત
તમામ રેકોર્ડ અને દસ્તાવેજોની તપાસ કર્યા બાદ અદાલત એ નિષ્કર્ષ પર પહોંચી કે પ્રશાસન પાસે આટલી કડક કાર્યવાહી યોગ્ય ઠેરવવા માટે પૂરતા આધાર કે પુરાવા ઉપલબ્ધ નથી.
PTIના રિપોર્ટ અનુસાર, કોર્ટે રાજ્ય સરકારના સમગ્ર કેસને ‘concocted story’ એટલે કે રચાયેલી વાર્તા પર આધારિત ગણાવ્યો હતો.
આથી કોર્ટે NSA હેઠળની કાર્યવાહી રદ કરી અને આકૃતિ ચૌધરીને અન્ય કોઈ કેસમાં જરૂર ન હોય તો તાત્કાલિક મુક્ત કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
DMના વ્યક્તિગત પગારમાંથી વળતરનો આદેશ
આ ચુકાદામાં સૌથી મહત્વની બાબત વ્યક્તિગત જવાબદારી નક્કી કરવી છે. સામાન્ય રીતે સરકારી અધિકારીઓની ભૂલ અથવા નાગરિકોના અધિકારોના ઉલ્લંઘન બદલ આપવામાં આવતું વળતર રાજ્ય સરકારની તિજોરીમાંથી ચૂકવવામાં આવે છે.
પરંતુ આ કેસમાં ગંભીર બેદરકારી અને અધિકારોના ઉલ્લંઘનને ધ્યાનમાં રાખીને કોર્ટે ગૌતમબુદ્ધ નગરના DMના વ્યક્તિગત પગારમાંથી ₹5 લાખનું વળતર ચૂકવવાનો અસાધારણ આદેશ કર્યો છે.
NSAના ઉપયોગ અંગે ફરી ચર્ચા
NSA દેશના કડક કાયદાઓમાંથી એક છે, જેના હેઠળ કોઈ વ્યક્તિને ટ્રાયલ વિના લાંબા સમય સુધી જેલમાં રાખી શકાય છે. આવી સ્થિતિમાં કોર્ટો સતત ભાર મૂકે છે કે આ કાયદાનો ઉપયોગ અસાધારણ સંજોગોમાં અને મજબૂત પુરાવાના આધારે જ થવો જોઈએ.
આકૃતિ ચૌધરી કેસમાં અલ્લાહાબાદ હાઇકોર્ટના નિર્ણયથી ફરી એકવાર એ ચર્ચા સામે આવી છે કે જ્યારે પ્રશાસન દ્વારા સત્તાનો દુરુપયોગ થાય ત્યારે તેની વ્યક્તિગત જવાબદારી કેવી રીતે નક્કી થવી જોઈએ.